Historia czeskiego kina
Podążając śladami czeskiej kinematografii musimy cofnąć się do czasów Czechosłowacji, kiedy Czechy i Słowacja były jednym państwem dzielącym wspólną tradycję kulturową. Historia kina czeskiego (i słowackiego) zaczyna się w 1921 roku wraz z Janosikiem, przygodowym niemym filmem Jaroslava Siakeľa.
Profesjonalizacja przemysłu
Fabuła pierwszych czechosłowackich filmów związana była głównie z tradycją i kulturą ludową kraju, a same obrazy przedstawiały najczęściej obszary wiejskie. W drugiej połowie XIX wieku europejską popularność zyskały krótkometrażowe filmy dokumentalne i kroniki filmowe kręcone przez Jana Kříženecký’ego uważanego często za pierwszego reżysera filmowego w kraju.
W latach XX w Czechosłowacji powstawało średnio dwadzieścia filmów rocznie. Kino nieme skupiało się wokół melodramatów dotyczących codziennego życia społecznego. Wraz z nadejściem epoki kina mówionego, filmy stały się tak popularne, że na jednego mieszkańca Pragi przypadało więcej kin niż w jakimkolwiek innym europejskim mieście.
W 1921 roku Milos Havel wybudował nowoczesne Studio Filmowe Barrandov. Zgodnie z założeniem, każdego roku powstawało w nim około osiemdziesiąt filmów.
Inwazja nazistów i komunistów
Po inwazji na Czechosłowację, w 1939 roku Niemcy przejęli Studio Filmowe Barranodv. Naziści doskonale zdawali sobie bowiem sprawę z potęgi propagandowej przemysłu filmowego – tak nastał rozkwit kina czeskiego.
W latach 50. XX wieku nastąpił kompletny zwrot. W 1947 roku do kraju wkroczyli komuniści, którzy niedługo potem upaństwowili Studio Barrandov i wszystkie inne związane z kinem instytucje. Taki stan utrzymywał się aż do lat 90.
Świadomi medialnej siły komuniści szybko zaczęli wprowadzać własną politykę kinową. Na ekrany weszły socjalistyczne historie podkreślające znaczenie klasy robotniczej i wzbogacone antyamerykańską propagandą. Popularne były wówczas takie filmy jak Porwanie (1952) Jána Kádara i Elmara Klosa, a jednym z najważniejszych reżyserów ery komunistycznej został Otakar Vávra.
W latach 1960-1990 osłabiono nieco program komunistycznej cenzury, co zachęcało innowacyjnych reżyserów do pokazywania swoich wizji filmowych. Najbardziej docenianym obrazem z tamtych czasów jest Sklep przy głównej ulicy (1965). To kolejny owoc udanej współpracy Kadára i Klosa, laureat Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.
Lata 60. to także rozkwit czechosłowackiej nowej fali – złotego wieku czeskiego kina kojarzonego między innymi z nazwiskami Miloša Formana, Věry Chytilová i Jiříego Menzela.
Czasy współczesne
Podobnie jak większość krajów byłego Związku Radzieckiego, kino czeskie przeżywało kryzys spowodowany brakiem dofinansowania i trudną sytuacją polityczną – upadkiem ZSRR i rozpadem Czechosłowacji. A jednak tutejszy przemysł filmowy nie tylko utrzymał się na powierzchni, ale też nadal się rozwija. Jako przykłady warto tu przytoczyć choćby Szkołę podstawową (1991) i Kolę (1995, Oscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego) Jana Svěráka.
Powrót do Dziura
|
