|
Kino bułgarskie Tak jak w wielu europejskich krajach, początek przemysłu filmowego w Bułgarii miał miejsce na początku XX wieku. Kilka lat po historycznej projekcji braci Lumière, w małym bałkańskim kraju pojawiły się pierwsze wędrowne kina. Około 1908 roku powstały, dostępne dla szerokiej publiczności, kina. |
|
Vassil Gendov |
Początkowo popularność zdobywali, popierani przez narodowych intelektualistów, reżyserzy i producenci filmów amatorskich. Podobnie jak w innych krajach, pierwsze produkcje opierały się na ówczesnej literaturze, występujący w nich aktorzy wywodzili się natomiast z licznych teatrów. Rozwój kina trwał do połowy lat 30. Uznanie zdobyli pionierzy kina: Vassil Gendov, Boris Grejov, Alexander Vazov, Petar Stoychev oraz Vasil Bakardzhiev. Stagnacja w przemyśle filmowym trwała aż do końca II wojny światowej. Kraj pozostawał pod wpływem komunistycznej Rosji, wytwórnie zostały upaństwowione i służyły do celów propagandowych. Przemysł filmowy, pomimo ograniczenia i cenzury, ożywił się. W krótkim czasie jego członkowie nauczyli się profesjonalnego tworzenia filmów. W latach 1945 – 1990 głównymi tematami bułgarskich filmów były: migracja ze wsi do miast, codzienna egzystencja oraz romanse. W tamtym okresie znacząco rozwinęła się sztuka animacji. Po upadku muru berlińskiego i radzieckiej władzy sytuację zaniedbanego przemysłu filmowego znacząco poprawiły prywatne wytwórnie, które posiadały swoje własne fundusze. |
|
Po roku 1991 wprowadzone zostały ważne dla całego kraju zmiany. Nowe wytwórnie m.in. Boyanna (filmy fabularne), Vreme (dokumenty) i Sofia (animacje) rozpoczęły produkcję filmów niezależnych, które miały ożywić przemysł. Pomimo ciężkich dla sztuki czasów, w roku 1992 powstały obrazy Siergieja Komitskiego, Strzały w raju (Kurshum za raya), oraz Ralitza Dimitrova, Uczelnia (Kolezhat). W latach 90. reżyserzy: Ilian Simeonov, Hristian Notchev (Granica, 1994) oraz weteran kina Georgi Djulgerov (Chernata Lyastovitsa, 1997) znacząco skrytykowali reżim komunistyczny, będący głównym tematem ich filmów. Obrazy zyskały wiele nieprzychylnych opinii, krytycy wytykali twórcom przede wszystkim brak talentu. Dziesięć lat później powstały arcydzieła takie jak: Wszystko od początku (Vsichko ot nula) Ivána Pavlova z 1996 roku, Bitwa o wilki (Hayka za valtsi) Stanimira Trifonova z roku 2000, Listy do Ameryki (Pismo do Amerika, 2001) Igliki Triffonovej oraz film Ivána Nicheva – najbardziej utalentowanego bułgarskiego reżysera – Na krańcu świata (Sled kraja na sveta, 1998). |
Listy do Ameryki |
|
Mila z Marsa |
Obecnie wiele bułgarskich produkcji zdobywa nagrody na renomowanych festiwalach filmowych. W 2004 roku film Zornitsy Sophii Mila z Marsa zdobył Specjalną Nagrodę Jury na Festiwalu Filmowym w Sarajewie. Rok wcześniej aktorka Vesela Kazakova otrzymała wyróżnienie dla Najlepszej Aktorki na Festiwalu Filmowym w Moskwie za rolę w filmie Skradzione oczy (Otkradnati ochi). Film ten w 2006 roku zdobył Złotego Niedźwiedzia na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. Obecnie słaba sytuacja ekonomiczna osłabiła bułgarski przemysł filmowy. Kryzys finansowy wywołał cięcia w budżecie, pozwalając na wyprodukowanie maksymalnie siedmiu filmów długometrażowych rocznie. |
