|
Kino hiszpańskie Mimo sąsiedztwa Francji i Włoch - państw o największym wpływie na kino światowe - hiszpański przemysł filmowy nie jest wyłączną kopią twórczości swoich sąsiadów. Wręcz przeciwnie, hiszpańskie kino uważane było za oryginalne i pełne bogatej tradycji artystycznej. Historia kina na Półwyspie Iberyjskim rozpoczęła się pierwszym pokazem filmowym 11 maja 1896 roku, który odbył się w czasie trwania Festiwalu San Isidro w Madrycie. W tym samym roku w kraju powstał pierwszy film, Salida de misa de doce del Pilar de Zaragoza (hiszp. Wyjście z południowej mszy w Kościele Matka Bożej z Kolumny w Saragossie). Obraz, autorstwa Eduardo Jimeno Correasa, był drugim nagraniem reżysera. Pierwszy nigdy nie został jednak wyemitowany z powodu problemów z oświetleniem, jakie wystąpiły w czasie filmowania. Rok później Kłótnia w kawiarni stała się pierwszym hiszpańskim filmem fabularnym. Wyreżyserowany przez Fructuósa Gelaberta obraz zarejestrowany został kamerą skonstruowaną przez samego filmowca.
Początki: od filmu niemego do wojny domowej W roku 1910 hiszpańska stolica filmowa przeniosła się z Madrytu do Barcelony. Tamtejsza publiczność upodobała sobie szczególny rodzaj satyry. Mimo tego, podobnie jak w innych krajach europejskich, niektóre filmy opierały się także na wydarzeniach historycznych i utworach literackich. Ten satyryczny i komiczny trend cechował tak zwane „españoladas”, które zasadniczo były wyśmiewane przez publiczność. Wśród najbardziej znanych filmów tego gatunku znalazł się, wyreżyserowany w 1925 roku przez Floriana Reya, film Nobleza baturro . Produkcje tego gatunku powstawały aż do połowy lat 80. XX wieku. Wraz z nadejściem filmów dźwiękowych hiszpańskie produkcje dopadł kryzys. Importowane filmy zagraniczne przyciągały więcej publiczności prowadząc do bezprecedensowego upadku przemysłu filmowego w latach 30., i zmniejszając tym samym liczbę produkcji hiszpańskich do tylko jednego tytułu w 1931 roku. Okres wojny domowej był czasem stopniowego odradzania przemysłu filmowego – obie strony używały bowiem kina jako broni propagandowej. Po zwycięstwie zwolenników generała Franco w państwie wprowadzono cenzurę, która przyczyniła się do emigracji wielu aktorów i reżyserów. Niemniej jednak w kraju pozostali tak wybitni twórcy filmowi jak Juan de Orduña, José Luis Sáenz de Heredia czy Rafael Gil. Kolejną - wprowadzoną przez Franco - zmianą w przemyśle filmowym były obowiązkowe tłumaczenia wszystkich zagranicznych filmów wyświetlanych w hiszpańskich kinach. |
|
Rocio Durcal |
Szczyt lat 50. Ważnym momentem lat 50. XX wieku było powstanie Festiwalu Filmowego w San Sebastián. Festiwal ten odbywa się corocznie i nieprzerwanie od września 1953 roku, zyskując miano jednego z największych w Europie. W samym środku dekady na wielkim ekranie hiszpańskiego kina pojawiły się nowe trendy. Wśród odtwórców głównych ról filmowych zobaczyć można było dzieci, które wesołością i niewinnością zachwycały publiczność. Głównym przedstawicielem tego „stylu” jest, wyreżyserowany w 1955 roku przez Ladislao Vajdę, Marcelino, chleb i wino. Trend ten zapoczątkował sukces takich gwiazd jak Joselito czy Rocío Dúrcala, który później stał się znanym w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej muzykiem. |
|
Witaj demokracjo! Żegnaj cenzuro! W latach 60. kilku nowych twórców filmowych zaczęło rozważać pomysł odnowienia kina hiszpańskiego. Reżyserom o lewicowych poglądach, takim jak Miguel Picazo (Ciotka Tula, 1964), Francisco Regueiro (Dobra miłość, 1963) czy Carlos Saura (Polowanie, 1965) udało się odnieść bezprecedensowy sukces kasowy. Po śmierci generała Franco i upadku reżimu filmowcy na nowo zyskali pełną swobodę wyrażania. Filmy pochodzące z tego okresu są odbiciem zmian społecznych i politycznych, jakie wtedy nastąpiły. Większość z nich opisuje jak trudne było życie w czasach dyktatury i jej nadużyć. Godny uwagi jest fakt, że to właśnie wtedy powstał film José Luisa Garcí Asignatura pendiente (hiszp. Do czasu, 1977). Pod koniec lat 80. odbyła się pierwsza ceremonia wręczenia nagród Goya Hiszpańskiej Akademii Sztuki Filmowej. Nagroda te jest hiszpańskim odpowiednikiem Oscara. |
Unfinished Business |
|
Złe wychowanie |
Międzynarodowy sukces W latach 90. doszło do umiędzynarodowienia kilku hiszpańskich aktorów. Wśród nich znaleźli się Antonio Banderas, Penelope Cruz oraz Javier Bardem. Aktorzy ci otrzymywali propozycje udziału w największych hollywoodzkich produkcjach z astronomicznym budżetem. Antonio Banderas, który wystąpił w Czterech pokojach (1995) Quentina Tarantino, sławę zyskał po roli El Mariachi w filmie Desperado (1995). Najwybitniejszym hiszpańskim reżyserem filmowym ostatnich lat jest bez wątpienia Pedro Almodovar, zdobywca Oscara dla Najlepszego filmu nieanglojęzycznego za obraz Wszystko o mojej matce (1999). Wśród innych prac reżysera znajdują się Złe wychowanie (2004) oraz Przerwane objęcia (2009). Innym znanym hiszpańskim reżyserem naszych czasów jest Alejandro Amenabar, który światową sławę zdobył thrillerem Teza (1996). Kilka lat później kolejny przerażający film reżysera, Inni (2001, z Nicole Kidman w roli głównej), otrzymał aż osiem Nagród Goya. Od roku 2007 po czasy współczesne kilka hiszpańskich obrazów spotkało się z aprobatą przemysłu filmowego oraz widowni. Filmy takie jak Sierociniec czy Rec osiągnęły sukces kasowy. Prawa do Reca zostały nawet sprzedane amerykańskiej wytwórni filmowej, która stworzyła hollywoodzki remake. Mimo sukcesu oryginału remake nie spotkał się jednak z aż tak dużym zainteresowaniem widzów. |
