|
Janaki Manaki |
Podróż przez historię macedońskiego filmu Historia macedońskiego kina rozpoczęła się ponad sto lat temu, kiedy bracia Milton i Janaki Manaki zarejestrowali prosty i powściągliwy obraz przedstawiający krajobraz Bałkanów. Zdaniem historyków był to rok 1905, a Milton Manaki został wtedy pierwszym kamerzystą na Bałkanach. Pomimo obiecujących początków, przez pierwsze dekady XX wieku macedońskie kino nie odnosiło tak spektakularnych sukcesów, jakie miały miejsce w innych krajach europejskich, a bracia Manaki nie byli tak rozpoznawalni, jak na to zasłużyli. Trudno też znaleźć spadkobierców ich dziedzictwa. |
|
Wojna jako czynnik zmian Wojna domowa podzieliła społeczeństwo na dwie części. Ogromna liczba zagranicznych twórców filmowych podróżowała do Macedonii relacjonując wojnę i przedstawiając brutalne obrazy konfliktu, który pustoszył kraj. Nie zatrzymało to jednak reżyserów takich jak Georgi Zankov i Arsenie Jovakov, którzy w 1923 roku wyprodukowali film dokumentalny zatytułowany Macedonia. Podobnie jak w innych państwach Związku Radzieckiego, edukacyjne kampanie służyły za pomost, który wspierał i promował przemysł filmowy. W tamtym okresie, w 1932 roku, powstał brutalny i zdumiewający film dokumentalny o malarii. Najznamienitszymi obrazami tamtych czasów są Zbombardowanie Bitoli oraz Spotkanie szybowców w Skopje (oba z 1940 roku). Po powstaniu FIFIMA – instytucji założonej w celu promowania produkcji i dystrybucji filmów macedońskich – w świecie przemysłu filmowego nastąpił przełom. Scenariusze dotyczyły głownie tematyki historycznej, takiej jak wojna domowa, czy dwie wojny światowe. Filmy cechowało przedstawianie rzeczywistości z głęboką wiernością i brutalnością. Okres tego – trwającego prawie trzy dekady – „postępu” to czas najwybitniejszych reżyserów filmowych takich jak Trajče Popova (Krawa macedońska zabawa, 1967) czy Kiro Bilbilovski (Frosina, 1952). Frosina jest jednym z najważniejszych filmów w historii filmu macedońskiego, scenariusz do niego napisał kompozytor hymnu Macedonii – Vlado Maleski. |
|
Branko Gapo |
Okres zmian – od wojny do współczesnych pasji Znudzona monotonią tematów filmowych lat siedemdziesiątych, pewna grupa scenarzystów i reżyserów postanowiła wykorzystać nową tematykę. Pierwszym z nowych tytułów tamtego okresu był Czas bez wojny (1970) Branko Gapo, gorzki film opowiadający – poprzez biblijne analogie – historię ojca i syna, stawiających czoła przeznaczeniu. Kolejne lata to kontynuacja trendu. W 1987 roku powstał film Vladimira Blazevskiego, Hi-Fi. Oparty na powieści Gorana Stefanovskiego obraz to historia powracającego z więzienia ojca i jego syna. Film jest kombinacją tematów takich jak komunizm, bezrobocie i pojawiające się nowe technologie. Niecałą dekadę później Milcho Manchevski wyreżyserował Zanim spadnie deszcz (1994), jeden z najbardziej osławionych w historii macedońskiego kina filmów. Amerykańsko – macedońska koprodukcja otrzymała Złotego Lwa na Festiwalu Filmowym w Wenecji, tego samego roku obraz był nominowany do Oscara w kategorii Najlepszego filmu nieanglojęzycznego. |
