Kino niemieckie

Kino niemieckie

To właśnie Niemcy – wyprzedzając braci Lumière – jako pierwsi wynaleźli technikę pozwalającą na uchwycenie ruchu. Mimo tego bracia Max i Emil Składanowscy, twórcy imponującego bioskopu, przyznali wyższość francuskiemu odpowiednikowi ich wynalazku.

Student z Pragi

Początki 

Podobnie jak w wielu innych krajach, niemieckie kino znajdowało się pod wpływem literatury oraz innych sztuk pięknych. Pozwoliło to na stworzenie rozbudowanych produkcji. Jedną z pierwszych był Student z Pragi, wyreżyserowana w 1913 roku przez Paula Wegenera, filmowa adaptacja książki Edgara Allana Poe’a.

Kolejne lata to okres popularyzacji przemysłu filmowego. Spragnieni nowych trendów Niemcy podjęli nadzwyczajne starania, by do rodzimych kin sprowadzić produkcje z Danii, Francji czy Włoch. Filmy te chętnie oglądane były przez niemiecką publiczność - nie istniał bowiem wówczas problem barier językowych, wszystkie wyświetlany filmy były nieme.

W czasie trwania I wojny światowej niemiecki przemysł filmowy stał się potężną bronią wykorzystywaną głównie do promowania ideologii nazistowskiej. W ten sposób niemieckie filmy osiągnęły miano największych w Europie. Były estradą, która zrodziła wspaniałe gwiazdy dużego ekranu, takie jak aktorka Henny Porten.

Era ekspresjonizmu 

Po zakończeniu I wojny światowej twórcy filmowi - pragnąc zaskoczyć widzów - wykorzystywali nowatorskie idee oferując inne, twórcze alternatywy. W konsekwencji w kinie niemieckim narodził się ruch ekspresjonistyczny. Najwcześniejszym przedstawicielem tego nurtu jest, wyreżyserowany przez Roberta Wiene’a, słynny Gabinet doktora Cagliari.

Kolejnym arcydziełem niemieckiego ekspresjonizmu filmowego była adaptacja Drakuli Brama Stokera. Zdumiewający, nakręcony przez Friedricha Wilhelma Murnau, film Nosferatu – symfonia grozy opowiada historię przerażającego wampira niosącego śmierć i cierpienie. Obraz zyskał miano kultowego, a Max Shreck - odtwórca roli wampira - stał się inspiracją dla wielu legend. Uważano nawet, że aktor naprawdę był wampirem.

Kolejnym ważnym obrazem ery ekspresjonizmu było Metropolis. Wyreżyserowana w 1927 roku, przez Fritza Langa, produkcja stała się najważniejszym filmem futurystycznym kontrastującym lata socjalistycznego kryzysu z twardą ideologią kapitalizmu. W 1984 roku Giorgio Moroder odrestaurował obraz. Zachowane fragmenty filmu zostały także wykorzystane w teledysku do utworu „Radio GaGa” brytyjskiej grupy Queen.

Nosferatu

Wielka miłość

Kino totalitarne i okres powojenny 

Podobnie jak w czasie trwania I wojny światowej – kiedy to przemysł filmowy stał się instrumentem propagandy – partia nazistowska wykorzystała szeroki zasięg działania filmów. Ministerstwo Propagandy przejęło kontrolę nad wszystkimi produkcjami i usunęło z nich Żydów prowokując zakrojony na szeroką skalę exodus aktorów i reżyserów. 

W okresie tym Ministerstwo Propagandy zobowiązywało swoich reżyserów i aktorów do produkcji odnoszących sukcesy filmów takich jak Wielka miłość (1942) czy Koncert życzeń (1940). Obrazy te łączyły w sobie musical, romans oraz elementy patriotyczne.

Wraz z wojną zakończyło się cenzurowanie pewnych tematów. Ludność żydowska na nowo została dopuszczona do produkcji, aktorstwa oraz reżyserii. Mimo tego filmy dwóch kolejnych dekad wciąż skupiały się na tematyce wojny i zmian społecznych, jakie nastąpiły po jej zakończeniu. Pierwszym obrazem wyprodukowanym po zakończeniu II wojny światowej był film Mordercy są wśród nas (1946).

Nowa fala niemieckiego kina

W okresie powojennym niemiecki przemysł filmowy doświadczył braku kreatywności. Częściowo był on spowodowany masowym exodusem wielu reżyserów i aktorów. Styl pozostał ten sam, nie zmieniły się ani język, ani fotografia.

Zmiany nastąpiły na początku lat 60. XX wieku. Kilka niezależnych ruchów zwróciło uwagę na nowe trendy w teatrze, literaturze czy innych dziedzinach sztuki. Aktem walki o nowe kino niemieckie był „Manifest z Oberhausen” głoszący, że sukces kina niemieckiego leży w rękach nowych talentów oraz pomysłowych projektów.

Głównymi przedstawicielami nurtu były filmy Aguirre, gniew boży (1972) Wernera Herzoga oraz Michael Kohlhaas, buntownik (1969) i Blaszany bębenek (1979) Volkera Schlöndorffa. Ten ostatni był pierwszym niemieckim filmem, który otrzymał Oscara w kategorii Najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Życie na podsłuchu 

Niemieckie kino dzisiaj

W latach 80. XX wieku kino niemieckie ponownie zaczęło odnosić sukcesy komercyjne. Filmy takie jak Okręt (1981) czy Niekończąca się opowieść (1984) – oba wyreżyserowane przez Wolfganga Petersena – rozpoczęły okres przejścia. Okręt do dnia dzisiejszego jest jedynym niemieckim filmem, który otrzymał tak dużą liczbę nominacji do Oscara.

W ostatnich latach kilka produkcji niemieckich, dzięki porozumieniom dystrybucyjnym, odniosło sukces nie tylko na terenie Europy i Stanów Zjednoczonych, ale także w Ameryce Łacińskiej i na rynku azjatyckim. Wśród najbardziej wyróżniających się obrazów ostatnich lat znajdują się Biegnij Lola, biegnij Tykwera Roma, Goodbye Lenin! Wolfganag Beckera oraz Eksperyment i Upadek Olivera Hirschbiegela. Obrazy te były nominowane na festiwalach w Cannes, Berlinie, do Oscara, nagród Goya oraz BAFTA.

Najlepszym niemieckim filmem ostatnich lat wydaje się być Fala (2008) Dennisa Gansela. Ta dramatyczna historia fabularna przedstawia nowy rodzaj faszyzmu, który stał się rezultatem szkolnego projektu przeprowadzonego w publicznej szkole.