|
Kino polskie
Pomimo ogromnej diaspory w polskim przemyśle filmowym – której najsłynniejszym przedstawicielem jest Roman Polański – może on poszczycić się znakomitym udziałem na światowej i europejskiej scenie. W drugiej połowie XIX wieku niestrudzony wynalazca, Kazimierz Prószyński, skonstruował pierwszy zdolny do filmowania aparat. Nowatorskie urządzenie, nazwane pleografem, powstało przed słynnym kinematografem braci Lumiere. To właśnie Prószyński zarejestrował pierwszy polski film zatytułowany Ślizgawka w Łazienkach (1902). Jednym z najwybitniejszych twórców filmowych na początku XX wieku był Władysław Starewicz, który - pomimo odniesionego w Rosji i Łotwie sukcesu - zawsze podkreślał swoje polskie korzenie. Filmy Zemsta kinooperatora (1912), Boże Narodzenie w lesie (1913) oraz, powstała we Francji, Opowieść o lisie (1930) odzwierciedlają społeczne problemy, jakie dotykały kraj Starewicza. |
|
Dybuk |
Wojna i jej konsekwencje Po zakończeniu I wojny światowej Polacy mogli cieszyć się niezależnością, o której od dawna marzyli. Duch wolności nie odznaczył się jednak w historii kina - głównie z racji niskiego budżetu krajowych produkcji. Najwybitniejsze produkcje tamtego okresu są autorstwa żydowskich twórców filmowych takich jak Józef Green oraz Michał Waszyński. Ich filmy Judeł gra na skrzypcach (1936) oraz Dybuk (1937) przedstawiają radość kraju w okresie międzywojennym. Na skutek okupacji niemieckiej i ogromnych zniszczeń jakie przyniosła II wojna światowa polskie kino popadło w ruinę. Kino wspierane przez rząd radziecki, pod którego wpływem po zakończeniu wojny znalazła się Polska, wpadło w sidła propagandy. Reżyserzy jak Aleksander Ford – zapalony komunista i członek Armii Czerwonej – produkowali filmy takie jak Piątka z ulicy Barskiej (1954). W okresie największego rozkwitu socjalizmu narodziła się kolejna gwiazda polskiego kina – Andrzej Wajda. W filmie Pokolenie (1954) reżyser flirtował z komunistyczną tematyką, przełamując formę w Popiele i diamencie (1958). Polskie kino Wajda zrewolucjonizował jednak dopiero w latach siedemdziesiątych, kiedy powstały kontrowersyjne wówczas filmy Człowiek z marmuru (1977) oraz Człowiek z żelaza (1981). |
|
Synowie diaspory Skutki wojny dotknęły nie tylko polską gospodarkę, ale także różne dziedziny sztuki. Wielu twórców filmowych zdecydowało się na emigrację, która zapewniała im wolność wyrażania. Bez wątpienia najważniejszym z nich jest Roman Polański, który nominowanym do Oscara filmem Nóż w wodzie (1962) zmienił oblicze polskiego i światowego kina. Do najważniejszych filmów Polańskiego należą Dziecko Rosemary (1968), Chinatown (1974), Pianista (2002) oraz najnowszy Autor widmo (2010). |
Roman Polanski |
|
Dług |
Ostatnie lata W ostatnich dekadach szczególny rozgłos zyskali Juliusz Machulski (Killer, 1997) oraz Marek Koterski - wielokrotnie nagradzani na wielu festiwalach filmowych reżyserzy. Jednym z najznakomitszych w historii polskiego kina filmów jest Dług (1999) Krzysztofa Krauze. Film stał się przebojem i odniósł kasowy sukces. Obecnie, głównie dzięki globalizacji, Europie znani są także Jerzy Kawalerowicz oraz Gavin Hood. |
