|
Kino rosyjskie Niedługo po wynalezieniu kinematografu urządzenie trafiło do rozległej Rosji. W 1986 roku – w rok po tym, jak bracia Lumière zarejestrowali Wjazd pociągu na stację w Ciotat, pięćdziesięciosekundowy film, który rozpoczął epokę kinową – Rosjanie sfilmowali koronację Cara Mikołaja II Romanowa, która miała miejsce 14 maja. Od tego czasu, aż po wczesny okres radziecki, przemysł filmowy rozrastał się produkując całą masę filmów takich jak Stieńka Razin (1908, pierwszy film krótkometrażowy) czy Dama pikowa (1916, na podstawie opowiadania Aleksandra Puszkina) oraz Ojciec Sergiusz (1917, adaptacja powieści Lwa Tołstoja) w reżyserii Jakowa Protazanowa. |
|
Pancernik Potiomkin |
Kino w epoce komunizmu Po powstaniu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich przemysł filmowy, obejmujący należące do ZSRR kraje, natychmiast wystartował. Nie powinno się jednak mylić kina rosyjskiego z filmami ZSRR. To pierwsze rozwijało się w granicach Republiki Rosyjskiej, drugie z kolei we wszystkich państwach Związk Od momentu przejęcia rządu, Włodzimierz Lenin miał jasne przemyślenia dotyczące ważnego wpływu przemysłu filmowego. Krótko po przejęciu władzy w państwie wypowiedział słynne zdanie „spośród wszystkich sztuk, kino jest dla nas najważniejsze”. Wykorzystanie filmu jako instrumentu propagandy i edukacji obejmuje ponad sześćdziesiąt lat trwania komunizmu w Rosji. Na początku lat 20. XX wieku rząd poszukiwał osób aktywnych w przemyśle filmowym: uznanych techników, aktorów oraz filmowców. Wśród nich znalazł się Siergiej Michajłowicz Eisenstein, którego twórczość wywarła wielki wpływ na reżyserów wielu pokoleń. Wśród najznamienitszych dzieł Eisensteina znajdują się Pancernik Potiomkin (1925) oraz Niech żyje Meksyk (1932) – produkcja, która po niezliczonych problemach została w końcu wyemitowana. Tak jak Eisenstein, rewolucjonista kinowy słynący z koncepcji edycji filmu, także inni reżyserzy wprowadzali innowacje w tej dziedzinie sztuki. W 1929 roku Dżiga Wiertow filmem Człowiek z kamerą filmową (1929) zmienił oblicze filmów dokumentalnych. |
|
II wojna światowa
Ogromnym poparciem autorytetów i publiczności cieszyły się także filmy biograficzne. Obrazy takie jak Lenin w październiku (1937) czy Lenin w 1918 (1939) Michaiła Romma zyskały szeroką akceptację, zapoczątkowały także nowy styl. Po przystąpieniu Rosji do II wojny światowej przemysł filmowy zajmował się wspieraniem państwowej armii oraz walką z wizerunkiem faszystów. To właśnie filmy dokumentalne były w tym okresie głównym towarem eksportowym Rosji, a obraz Rozgrom niemieckich wojsk spod Moskwy (1942) był pierwszym w kraju filmem, który otrzymał Oscara. |
Mikhail Romm |
|
Lecą żurawie |
Śmierć Stalina i wolność Po śmierci Stalina, w 1953 roku, kino i inne dziedziny sztuki cieszyły się stopniowym zanikiem cenzury. Reżyserzy mogli wreszcie pozwolić sobie na ignorowanie wpływu propagandy i skupienie się na tworzeniu bardziej artystycznych produkcji. W konsekwencji filmy takie jak Lecą żurawie (1957), w reżyserii Michaiła Kałatozowa, doczekały się emisji w wielu europejskich krajach. Obraz ten otrzymał Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes. Lata 1950 – 1970 to czas filmów opowiadających o heroicznych czynach bohaterów II wojny światowej. W okresie tym powstały filmy takie jak Ballada o żołnierzu (1959) Grigorija Czuchraja czy Los człowieka (1959) Siergieja Bondarczuka. Mniej więcej w tym samym czasie rozpoczął się okres świetności rosyjskich komedii. Wśród nich znalazła się Kin-dza-dza!, fabularna historia wyreżyserowana przez Georgija Daneliya, która 1986 roku na całym świecie zyskała miano kultowej.
|
|
Koniec epoki radzieckiej Kryzys ekonomiczny, który nastąpił wraz z końcem ZSRR, odbił się także na przemyśle filmowym w Rosji. Wsparcie ze strony rządu znacząco spadło, tymczasem przemysł prywatny dopiero zaczął się rozwijać i nie miał ambicji wspierania całego przemysłu filmowego. Mimo tego marzyciele tacy jak Nikita Michałkow kontynuowali filmowanie. Nakręcony w 1994 roku film reżysera, Spaleni słońcem (opowiadający o złożonych warunkach społecznych w stalinowskiej Rosji), otrzymał Grand Prix na Festiwalu Filmowym w Cannes oraz Oscara dla Najlepszego filmu nieanglojęzycznego. W ostatnich latach przemysł filmowy przeżywa powolne odrodzenie spowodowane głównie zastrzykiem gotówki i lepszym systemem dystrybucji wyrównującym balans między produkcjami amerykańskimi. Jednym z najwybitniejszych filmów był Powrót (2003) Andrieja Zwiagincewa – zdobywca Złotego Lwa na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji. Innym rosyjskim filmem, który odniósł znaczący sukces była Straż nocna (2004) Timura Bekmambetowa. |
Spaleni słońcem |
