|
Janaki Manaki |
Makedonski film Prepoznatljiva po svojoj nevinosti i slika balkanskih pejzaža koje su snimali braća Milton i Janakija Manakija, makedonska filmografija je nastala pre više od 100 godina, a ako je za verovati istoričarima, to se zbilo 1905.godine. Šta više, upravo je Milton Manaki bio prvi kamerman na Balkanu. Bez obzira na obećavajući početak, prve decenije 20-tog veka nisu bile produktivne za makedonsku kinematografiju, za razliku od iste u ostalim evropskim zemljama, pa tako ni Manaki braća nisu dobila zasluženo priznanje, a nije ni lako odrediti naslednika njihovih koraka. |
Rat kao faktor koji menja sve Do početka 20-tih, građanski rat u zemlji je podelio stanovništvo na dva tabora, a gomila stranih reditelja je putovala u Makedoniju da bi izveštavala o ratu, prenoseći slike njegove surove realnosti koja je pustošila zemlju. To nije zaustavilo režisere kao što su Georgi Zankov i Arsenije Jovakov, koji su 1923. snimili prvi dokumenatrac pod nazivom Makedonija. Prateći korake bliskih im sovjetskih zemalja, obrazovne kampanje služile su kao platforma za podršku filmskoj industriji. Iz tih dana potiče sirovi i neverovatni dokumentarac o malariji koji je snimljen 1923.godine, a nasleđe Blagoje Drnkova ogleda se u filmovima Bombardovanje Bitolja i Susret jedriličara u Skopju (oba su iz 1940.) Posle osnivanja FIFIMA-e, što je ustvari bila institucija koja je bila zadužena za produkciju i distribuciju makedonskih filmova, ova industrija je beležila značajan napredak. Scenariji su obrađivali istorijske teme poput građanskog rata i dva svetska rata, a makedonska kinematografija postala je poznata po tome da oslikava stvarnost sa dubokim osećajem za tačnost i okrutnost. Najznačajniji režiseri toga pokreta (koji je inače trajao tri decenije) su bili Trajce Popov koji je režirao Makedonsku krvavu svadbu (1967), onda Kiro Bilbilovski, režiser Frosine (1952), koji je jedan od najznačajnijih filmova u istoriji zemlje i čiji je scenario pisao kompozitor narodne himne makedonije: Vlado Malenski. |
|
Branko Gapo |
Vetrovi promena: od rata do modernih strasti Zamorena monotonijom i ponavljajućim temama iz filmova sedamdesetih, jedna važna grupa pisaca i reditelja je odlučila da okuša sreću drugačijim pristupom. Ustvari, jedan od prvih naslova tog doba bio je Branko Garpov Vremena bez rata (1970), dirljivo ostvarenje koji uz pomoć biblijske analogije priča priču o ocu i sinu koji doživljavaju suprotne sudbine. Narednih godina, težnja se nastavila sa filmovima poput Vladimir Blaževskovog Hi-Fi (1987), koji se bazira na romanu Gorana Stefanevskog, u kome otac biva pušten iz zatvora i odlazi da živi sa sinom u stanu koga pretvara u muzički studio. Film kombinuje teme poput komunizma, nezaposlenosti i novih tehnologija. Skoro deceniju kasnije, Milko Mančevski je režirao najčuveniji film u istoriji makedonskog filma: Pre kiše (1994). Film je nastao u saradnji između nacionalnih i američkih kompanija i osvojio Zlatnog lava u Veneciji, a iste godine je nominovan za Oskara u kateogriji za najbolji film na stranom jeziku. |
