| Slovački film
Da bismo našli korene slovačke kinematografije, mi moramo ići natrag ka starim danima Čehoslovačke, kada su Češka republika i Slovačka bili jedna zemlja i delile su neke umetničke tradicije. Priča o slovačkom, a takođe i češkom filmu počinje 1921.godine sa Janošikom, dugometražnim filmom Jaroslava Sjakela. Ipak, pre dve godine se pojavio prvi slovački film, par meseci posle stvaranja države Čehoslovačke. |
|
Jana Kadara |
Profesionalizam u industriji Tih ranih godina čehsolovačkog filma, radnje filmova su bile povezane sa narodnim tradicijama i folklorom zemlje, i obično se priča odigravala u ruralnim područjima. Godinu dana pre nego što je Slovačka prvi put zadobila nezavisnost, prvi Departman za film je osnovan u Čehoslovačkoj u sklopu škole Proizvodnih umetnosti u Bratislavi. Prva organizacija, za koji stručnjaci kažu da je bila među prvih 5 u Evropi, bila je vođena od strane Jana Kadara, režisera koji je kasnije osvojio Oskara, i ostalih studenata. Ipak, životni vek joj je bio kratak i departman je bio zatvoren 1939. posle sticanja nezavisnosti Prve Slovačke republike koja je bila podržana od strane nacističke Nemačke. |
|
Izbegnuta cenzura Kao deo nacističke "imperije", slovački filmovi su bili usmereni na širenje propagande uz pomoć kratkih filmova izrađivanih u studiju Nastup. Posle kratkotrajnog ujedinjenja u nezavisnoj državi Čehoslovačkoj u kojoj je producirao par filmova, nanovo je uspostavljena cenzura, ovoga puta od strane Sovjetskog socijalističkog režima. Između 50-tih i 70-tih, soc-realizam je preuzeo celokupnu filmsku produkciju u zemlji, uz pomoć režisera kao što je Palo Bjelik, Vačlav Kubašek i Juraj Herc. Njihovi filmovi su često oslikavali društvene promene i napredak ostvaren od strane radničke klase, kao npr. u filmu the Struggle Will End Tomorrow (1951). Drugi režiseri, naravno uz odobrenje sovjetskih nadležnika, su se bavili temama vezanim za Drugi svetski rat i pad nacističkog režima. Najzapaženiji takav film je Juraj Hercov Spaljivač mrtvih (1968), crnohumorna komedija o Konačnom rešenju, a taj film je postao kultni film i u Slovačkoj i u Češkoj. |
Spaljivač mrtvih |
|
Martin Šulík |
Teška vremena za film Godine od 70-tih do ranih 90-tih donele su pozadinsku cenzuru slovačkog filma, ali je inovativnim režiserima na polju avanture i fikcije dato više šansi za izražavanjem, iako ne previše. Te godine su obeležili filmovi poput Dušan Hanakovog Ružičasti snovi (1976), Zoro Zahonovog Pomoćnik (1982), i Dušan Hanakovoh Ja volim ti voliš (1989). Deleći sudbinu ostalih bivših SSSR republika, i slovački film je počeo slabiti zbog manjka finansija i zbog nedavnih političkih promena: raspad SSSR i ali i raspad Čehoslovačke. Ipak, slovačka filmska industrija nije skroz potonula, pa tako važni postkomunitički filmovi uključuju Martin Šulikov Sve što volim (1992) i Bašta (1995). |
